Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ju òjìlénígba 240 lọ jókòó sórí ilẹ̀ lásán àti lórí àwọn pákó ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ kan ní FCT, èyí tí wọ́n ti kọ̀ sílẹ̀ láìtọ́jú fún ọdún mẹ́jọ.

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ju òjìlénígba 240 lọ jókòó sórí ilẹ̀ lásán àti lórí àwọn pákó ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ kan ní FCT, èyí tí wọ́n ti kọ̀ sílẹ̀ láìtọ́jú fún ọdún mẹ́jọ.

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ju 240 lọ ni wọ́n fi agbara mú láti jókòó sórí ilẹ̀ lásán àti àwọn pákó igi ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ kan ní FCT, èyí tí wọ́n ti kọ̀sílẹ̀ fún ọdún mẹ́jọ – ÌròyìnÀwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ju 240 lọ ni wọ́n fi agbara mú láti jókòó sórí ilẹ̀ lásán àti àwọn pákó igi ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ kan ní FCT, èyí tí wọ́n ti kọ̀sílẹ̀ fún ọdún mẹ́jọ – ÌròyìnOṣù Kẹwàá 27, 2026

Ìròyìn Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn náà ṣe sọ, ilẹ̀ yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ náà ti bàjẹ́ gidigidi, pẹ̀lú àwọn ibi tí ilẹ̀ lásán ti hàn síta; bákan náà, ipò tí àwọn ògiri wà àti bí àyíká ìkẹ́kọ̀ọ́ náà ṣe rí lápapọ̀ ti fa àníyàn ńlá nípa ààbò, ọlá, àti àlàáfíà àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà.

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò dín ní 248 ni wọ́n ti fi agbara mú láti jókòó sórí ilẹ̀ lásán àti àwọn pákó igi tí wọ́n kàn gbé síbẹ̀ fún ìgbà díẹ̀, ní Ilé-ìwé Alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Kigbe Local Education Authority (LEA) ní Yebu Ward, lábẹ́ Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Kwali ní Federal Capital Territory (FCT). Níbẹ̀, àwọn ipò tí kò dára rárá fún ẹ̀kọ́ ti wà fún ọdún tó ju mẹ́jọ lọ.Ninu ijabọ kan ti a tẹjade ni ọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣu Kẹwa, ọdun 2026, ajọ kan ti o n lo imọ-ẹrọ fun idagbasoke awujọ, TrackaNG, pe Minisita fun Olu-ilu (FCT), Nyesom Wike, Sẹnetọ Ireti Kingibe, ati Hon.

Nuhu Daniel Kwali lati yara wọle si ọrọ naa ki wọn si koju ipo ti o n buru si ni ile-iwe naa.Awọn aworan ati fidio lati ile-iwe naa fihan awọn ọmọ ile-iwe ti wọn n kẹkọọ ni agbegbe ti ko ni awọn ohun elo pataki fun yara ikawe; awọn ọmọde naa si ni lati fi ohunkohun ti o ba wa ni ọwọ wọn—boya aaye kekere tabi awọn ohun elo ti ko to—lo lati kẹkọọ.

Ṣawari diẹ siiIforukọsilẹ fun oju opo wẹẹbu iroyinIṣẹ iroyin iwadii jinlẹFi ipolowo sori oniroyin Ṣe atilẹyin fun iroyin ti o ni ominiraAwọn ifitonileti nipa awọn iroyin tuntunGẹgẹ bi ijabọ naa ṣe sọ, ilẹ yara ikawe naa ti bajẹ pupọ, ti erupẹ ilẹ si han gbangba ni awọn aaye nla; bakanna, ipo awọn ogiri ati gbogbo ayika ti wọn ti n kẹkọọ naa fa aniyan nla nipa aabo, iyi, ati alafia awọn ọmọ ile-iwe naa.

TrackaNG ṣapejuwe ipo yii gẹgẹ bi eyi ti ko ṣe itẹwọgba, wọn si beere idi ti awọn ọmọde ti o to ọgọọgọrun fi n tẹsiwaju lati wa ẹkọ labẹ iru awọn ipo bẹẹ fun ọdun mẹjọ ju, laisi nini awọn ohun elo pataki ti o yẹ ki o wa ninu yara ikawe.

TrackaNG kìlọ̀ pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ń kẹ́kọ̀ọ́ nínú àwọn yàrá-ìkẹ́kọ̀ọ́ tí kò ní ìtọ́jú tó péye, tí kò sì ní àwọn ààyè ìjókòó tó yẹ, lè ní ìrírí àfikún àìbalẹ̀, rírẹ̀, àìtó omi nínú ara, àti ìṣòro láti fi ọkàn sí ẹ̀kọ́ wọn.Àjọ náà béèrè bí a ṣe lè retí pé kí àwọn ọmọ náà kẹ́kọ̀ọ́ dáadáa, ní ìtùnú, kí wọ́n sì dé góńgó agbára wọn, nígbà tí ó jọ pé àwọn ohun pàtàkì tí wọ́n nílò fún ẹ̀kọ́ wọn kò tíì wà ní àìmúṣẹ fún ọ̀pọ̀ ọdún.Ìròyìn náà ti mú kí àwọn àníyàn tún padà wá sí ojú òpópó.

Àjọ náà béèrè bí a ṣe lè retí pé kí àwọn ọmọ náà kẹ́kọ̀ọ́ dáadáa, ní ìtùnú, kí wọ́n sì dé góńgó agbára wọn, nígbà tí ó jẹ́ pé àwọn ohun pàtàkì jùlọ tí wọ́n nílò fún ẹ̀kọ́ wọn kò tíì wà ní ààyè fún ọ̀pọ̀ ọdún.Ìròyìn náà ti mú kí àníyàn tún padà wáyé nípa ipò àwọn ohun èlò àti àyíká fún ẹ̀kọ́ ní àwọn agbègbè tí kò ní àǹfààní tó tó, àti nípa àfiyèsí tí a ń fún àwọn ilé-ìwé tí ó ń ṣiṣẹ́ fún àwọn ọmọdé ní àwọn abúlé tàbí àwọn agbègbè tí kò tíì ní ìdàgbàsókè tó péye ní FCT.

TrackaNG tẹnu mọ́ ọn pé, níní àǹfààní sí ẹ̀kọ́ kò gbọ́dọ̀ wá nípasẹ̀ ìrúbọ ọlá, ààbò, tàbí àlàáfíà àwọn ọmọdé; wọ́n tẹnumọ́ ọn pé gbogbo ọmọdé ló ní ẹ̀tọ́ sí àyíká tó dára fún ìkẹ́kọ̀ọ́.Àjọ náà sọ pé, “Ẹ̀kọ́ jẹ́ ẹ̀tọ́ pàtàkì, kì í ṣe àǹfààní àrà ọ̀tọ̀ tí ó sinmi lórí ibi tí ọmọdé wà tàbí ipò tí ó bá bá ara rẹ̀ nínú rẹ̀.”“Nínú àwọn yàrá-ìkẹ́kọ̀ọ́ tí a kò tọ́jú dáadáa, tí àwọn àga àti tábìlì kò sì bá a mu, àwọn ọmọdé lè ní ìrírí àìbalẹ̀, rírẹ̀, àìtó omi nínú ara, àti ìṣòro láti fi ọkàn sí ohun tí wọ́n ń kọ́.

”“Báwo ni a ṣe lè retí pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọ̀nyí yóò kẹ́kọ̀ọ́ dáadáa, ní ìtùnú, kí wọ́n sì dé góńgó agbára wọn, nígbà tí àwọn ohun pàtàkì tí wọ́n nílò láti kẹ́kọ̀ọ́ kò tíì wà fún wọn fún ìgbà pípẹ́?”TrackaNG fi kun un pe awọn ọmọde ni Kigbe ko yẹ ki wọn farada awọn ipo ti o rẹni silẹ gẹgẹ bi idiyele lati ni anfani si eto-ẹkọ.Ẹ̀kọ́ jẹ́ ẹ̀tọ́ pàtàkì, kì í ṣe àǹfààní lásán tí ó gbọ́dọ̀ sinmi lórí ibi tí ọmọdé wà tàbí ipò tí ó bá bá ara rẹ̀,” ni àjọ náà sọ.

“Nínú àwọn yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ tí kò ní ìtọ́jú tó péye, tí àwọn àga àti tábìlì kò sì wà ní ipò tó yẹ, àwọn ọmọdé lè dojú kọ àwọn ìṣòro bíi àìbalẹ̀, rírẹ̀, àìtó omi nínú ara, àti ìṣòro láti fi ọkàn sí ẹ̀kọ́ wọn.”“Báwo la ṣe lè retí pé kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọ̀nyí kẹ́kọ̀ọ́ dáadáa, ní ìtura, kí wọ́n sì dé ibi tí agbára wọn lè mú wọn dé, nígbà tí àwọn ohun pàtàkì tí wọ́n nílò fún ẹ̀kọ́ kò sí fún wọn fún ìgbà pípẹ́ báyìí?

”TrackaNG fi kún un pé àwọn ọmọdé ní Kigbe kò gbọ́dọ̀ máa fara da àwọn ipò tí ó rẹni sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí iye owó tí wọ́n gbọ́dọ̀ san láti ní ẹ̀kọ́.AbujaÀjọ náà pe àwọn aláṣẹ tí ó yẹ láti yára wọlé sí ọ̀rọ̀ náà, kí wọ́n sì rí i dájú pé ilé-ìwé náà gba àwọn ohun èlò àti ààyè tí ó pọn dandan, kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè ní àyíká ìkẹ́kọ̀ọ́ tó dára tí ó sì wà ní ààbò.

“Gbogbo ọmọdé ló ní ẹ̀tọ́ láti kẹ́kọ̀ọ́ ní àyíká tí yóò dáàbò bo ìlera wọn, tí yóò sì dáàbò bo ọlá wọn, èyí tí yóò fún wọn ní àǹfààní tó tọ́ láti ṣe àṣeyọrí,” ni TrackaNG sọ.

“Àwọn ọmọdé ní Kigbe kò gbọ́dọ̀ ní láti yan láàárín kí wọ́n fara da ìpọ́njú tàbí kí wọ́n ní ẹ̀kọ́.”Wọ́n tẹnumọ́ ọn pé ọdún mẹ́jọ pọ̀ jù fún àwọn ọmọdé 248 láti máa kẹ́kọ̀ọ́ láìsí àwọn ohun èlò ìkẹ́kọ̀ọ́ pàtàkì àti àyíká ìkẹ́kọ̀ọ́ tó yẹ.“Ọdún mẹ́jọ pọ̀ jù fún àwọn ọmọdé 248 láti máa kẹ́kọ̀ọ́ láìsí àwọn ohun èlò ìkẹ́kọ̀ọ́ pàtàkì àti àyíká ìkẹ́kọ̀ọ́ tó dára.

Ẹ̀kọ́ kò gbọ́dọ̀ túmọ̀ sí fífi ara ẹni sí ipò tí ó rẹni sílẹ̀,” ni TrackaNG tẹnumọ́ ọn.Ipò yìí gbé àwọn ìbéèrè dìde nípa pípèsè àwọn ohun èlò ẹ̀kọ́ pàtàkì àti dídáàbò bo àwọn ọmọdé, tí àǹfààní wọn láti gba ẹ̀kọ́ tó dára sinmi lórí àwọn ohun èlò tí ìjọba pèsè.Ipo yii gbe awọn ibeere dide nipa ipese awọn ohun elo eto-ẹkọ ipilẹ, ati aabo fun awọn ọmọde ti aye wọn lati gba eto-ẹkọ to peye da lori awọn amayederun ti ijọba n pese.

Fun awọn akẹkọọ ni Ile-iwe Alakọbẹrẹ Kigbe LEA, ibakcdun pataki julọ ni boya awọn alaṣẹ ti o yẹ yoo gbe igbesẹ lati fi opin si inira ti o ti pẹ, ki wọn si pese awọn ohun elo ti o ṣe pataki fun kikọ ẹkọ ni ọna ti o ni aabo ati ti o munadoko.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àpẹẹrẹ àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí a ti kọ̀sílẹ̀, tí ó ti bàjẹ́, tàbí tí a ti fi sílẹ̀ láìsí àbójútó ló wà ní Agbègbè Olú-ìlú Àpapọ̀ (FCT) ní Abuja:
• Ilé-ìwé Alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ LEA, Chibiri (Agbègbè Ìṣàkóso Kuje): Ilé-ìwé ìjọba yìí, tí a dá sílẹ̀ ní ọdún 1976, ti bàjẹ́ gidigidi; òrùlé rẹ̀ ti wó, àwọn ilẹ̀kùn ti sọnù, ògiri ti ń wó lulẹ̀, kò sì sí iná mànàmáná tàbí àwọn ohun èlò ìpìlẹ̀ mìíràn tí ó wúlò.
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ìwé girama kékeré (junior secondary) gbogbo wọn ló ń lo yàrá kan ṣoṣo tí ó kún fún ènìyàn jù, pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìmọ́tótó tí kò tó nǹkan; èyí sì ti mú kí àwọn òbí yọ àwọn ọmọ wọn kúrò ní ilé-ìwé náà.
• Ilé-ìwé Alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ LEA, Dumi (Agbègbè Ìṣàkóso Abaji): Ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní abúlé yìí, tí a kọ́ láìpẹ́ yìí, ti di ahoro nítorí pé àwọn olùkọ́ kì í sábà wá síbi iṣẹ́—àwọn òṣìṣẹ́ tí a yàn síbẹ̀ máa ń wá fún àkókò tí kò tó wákàtí kan ní ọ̀kan lára ​​àwọn ọjọ́ ọ̀sẹ̀, lẹ́yìn náà wọn yóò sì pòórá fún ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀.

• Ilé-ìwé Alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ LEA, Dakwa (Abuja): Iṣẹ́ ìdàgbàsókè kan láti ọ̀dọ̀ ìjọba tí ó dúró láàárín ọ̀nà ti fi àwọn ilé-ìwé méjì tí ó ti fẹ́rẹ̀ pé tán àti ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ sílẹ̀ láìparí.
• Títìpa Ilé-ìwé Alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Ìjọba nítorí Ìkọ̀sílẹ̀ Iṣẹ́ (Strike): Yàtọ̀ sí pé àwọn ilé-ìwé náà ti di ahoro, ó ju 250,000 àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti ìjọba ní àwọn Agbègbè Ìṣàkóso mẹ́fà ní Abuja ló dojúkọ títìpa ilé-ìwé fún àkókò gígùn àti àìbìkítà láti ọ̀dọ̀ ìjọba.

Èyí wáyé nítorí àwọn olùkọ́ tí wọ́n kọ̀ láti ṣiṣẹ́ fún àkókò pípẹ́, àti àìtó owó tí ìjọba pèsè fún àwọn ilé-ìwé wọ̀nyí.
Ṣé o fẹ́ mọ̀ sí i nípa Agbègbè Ìṣàkóso kan pàtó ní Abuja, tàbí kí o gba ìwífún nípa àwọn ètò ìrànlọ́wọ́ láti ọ̀dọ̀ ìjọba láti yanjú àwọn ìṣòro tí àwọn ilé-ìwé wọ̀nyí ń dojúkọ?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *