ÀKÀNṢE ÌRÒYÌN: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọmọ ọdún mẹ́rin àti mẹ́fà ni wọ́n ‘bá lòpọ̀ lọ́nà àìtọ́ ní ọ̀pọ̀ ìgbà’ ní ilé-ìwé kan ní Plateau; àwọn òbí àti àwọn olùkọ́ sì ń fi ẹsùn kan àwọn aláṣẹ pé wọ́n ń gbìyànjú láti bo ọ̀rọ̀ náà mọ́lẹ̀.
ÀKÀNṢE ÌRÒYÌN: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọmọ ọdún mẹ́rin àti mẹ́fà ni wọ́n ‘bá lòpọ̀ lọ́nà àìtọ́ ní ọ̀pọ̀ ìgbà’ ní ilé-ìwé kan ní Plateau; àwọn òbí àti olùkọ́ fi ẹsùn kan àwọn aláṣẹ pé wọ́n ń gbìyànjú láti bo ọ̀rọ̀ náà mọ́lẹ̀Ilé-ìwé kan ní PlateauỌjọ́ 30 Oṣù Kẹwàá, 2026
Ìròyìn Àwọn tí wọ́n fura sí pé wọ́n ṣe ìwà ibi yìí jẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọkùnrin tí wọ́n dàgbà ju àwọn ọmọ náà lọ ní ilé-ìwé kan náà, pẹ̀lú ọkùnrin kan tí ó ti dàgbà díẹ̀, ẹni tí ó ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ilé-ìwé náà tẹ́lẹ̀.Ìṣòro ńlá tó ní í ṣe pẹ̀lú ààbò àwọn ọmọdé ló ń wáyé lọ́wọ́lọ́wọ́ ní àdúgbò Gangare, ní Ìpínlẹ̀ Plateau, lórí ẹ̀sùn pé wọ́n ti ń bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n jẹ́ aláìlágbára jùlọ lòpọ̀ lọ́nà àìtọ́ ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ kan lábẹ́ àṣẹ ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ agbègbè náà (LEA).
Oríṣiríṣi àwọn ẹni tí ó ní ìwífún nípa ọ̀rọ̀ yìí—tó fi mọ́ àwọn òbí tí inú wọn kò dùn, àti àwọn olùkọ́ tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ níbẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ (àwọn tí wọ́n ní kí a má dárúkọ wọn nítorí ìbẹ̀rù pé wọ́n lè gba ẹ̀san tàbí kí wọ́n ní ìṣòro)—sọ fún oniroyin pé ìwà ibi yìí ti ń lọ lọ́wọ́ láti ọdún 2024 wá.
Wọ́n sọ pé àyíká ilé-ìwé náà ti di ibi tó léwu gan-an fún àwọn ọmọdé kéékèèké ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ (nursery) àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn kíláàsì ìpele ìbẹ̀rẹ̀.Àwọn tí a fura sí pé wọ́n ṣe àwọn ìwà yìí jẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọkùnrin tí wọ́n dàgbà sí àwọn ẹni tí wọ́n hùwà sí, tí wọ́n sì wà ní ilé-ẹ̀kọ́ kan náà; pẹ̀lú ọ̀dọ́kùnrin kan tí ó ti wà ní ilé-ẹ̀kọ́ náà tẹ́lẹ̀.
Wọ́n sọ pé àwọn ìwà yìí wáyé láàrin àgbègbè ilé-ẹ̀kọ́ náà, títí kan àwọn ibi tí kò sí ènìyàn púpọ̀, ní àwọn àkókò ìsinmi tàbí àwọn àkókò mìíràn tí kò sí àbójútó tó péye rárá.Òbí kan ṣàlàyé pé wọ́n kọ́kọ́ ṣàwárí ọ̀rọ̀ náà ní ọdún 2024, nígbà tí ọ̀kan lára àwọn tí ó la ìṣẹ̀lẹ̀ náà já sọ nípa àìbalẹ̀ ara rẹ̀, ó sì ṣàlàyé ohun tí ó dojú kọ fún olùtọ́jú rẹ̀.
Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni wọ́n gbé ọ̀rọ̀ náà lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn aláṣẹ ilé-ẹ̀kọ́ náà.Dípò kí ó mú ìlànà tí ó pọn dandan ṣiṣẹ́—èyí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú dídáàbò bo àwọn ọmọdé àti títọ́ wọn lọ sí ibi tí ó yẹ—olórí ilé-ìwé náà, tí wọ́n kàn pè ní Arabinrin Mary, ló gbé ọ̀rọ̀ náà lọ sọ́dọ̀ àwọn aṣáájú àdúgbò.
Olórí àdúgbò náà—ẹni tí àwọn olùgbé agbègbè náà ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó gbajúmọ̀ fún yíyanjú àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ọ̀daràn nínú ọ́fíìsì rẹ̀, pẹ̀lú ète láti dáàbò bo orúkọ àwọn ènìyàn agbègbè rẹ̀—ló pe ìpàdé àlàáfíà kan tí kò bá òfin mú oniroyin ti pinnu lati ma sọ orukọ awọn ti o ye ninu iṣẹlẹ yii jade, lati le daabobo aṣiri wọn.“Wọn ti le Mustapha kuro ni ile-iwe ni ọdun to kọja nitori iwa ibalopọ pẹlu awọn ọmọde kekere.
Nitori naa, nigba ti wọn mu Sinan fun iru ẹṣẹ kanna ni ọsẹ mẹta sẹyin, o tọka si Mustapha gẹgẹ bi ẹni ti o kọ ọ ni iwa ibajẹ yii.“Wọn ti le Sinan kuro ni ile-iwe naa. O jẹwọ pe oun ti ba awọn ọmọ ile-iwe ti o wa ni ipele ‘Nursery 1’ ati ‘Nursery 2’ ni ibalopọ nipasẹ ọna abẹ-idi ni ọpọlọpọ igba. Gẹgẹ bi o ti sọ, oun maa n mu wọn lọ si ile-igbọnsẹ ile-iwe naa ni akoko isinmi lati ṣe ohun ti o fẹ si wọn. O tun ṣafihan pe kii ṣe oun nikan lo n ba awọn ọmọde kekere ni ile-iwe naa ni ibalopọ; awọn miiran wa ti wọn wa ni ipele ‘Primary 5’ ati ‘Primary 6’. Otitọ ọrọ yii farahan nigba ti ẹnikan tun ba ọmọ ọdun mẹfa kan ni ile-iwe naa ni ibalopọ ni ọsẹ kan sẹyin.”Dípò kí wọ́n rí i dájú pé ọ̀rọ̀ náà dé ọwọ́ àwọn aláṣẹ tó yẹ—bíi Ẹ̀ka Ìwádìí Ọ̀ràn Ọ̀daràn ti Ọlọ́pàá (SCID), Ẹ̀ka tó ń rí sí ọ̀ràn akọ àti abo, Ilé-iṣẹ́ ìjọba ìpínlẹ̀ Plateau fún Ọ̀ràn Àwọn Obìnrin àti Idàgbàsókè Àwùjọ, tàbí Àjọ Orílẹ̀-èdè fún Dídènà Ìtajà Ènìyàn (NAPTIP)—ìròyìn gbọ́ pé wọ́n kàn yanjú ọ̀rọ̀ náà ní ìkọ̀kọ̀ láìgba ọ̀nà tó bófin mu.
Wọ́n sọ pé wọ́n kìlọ̀ fún àwọn tó wà níbẹ̀ láti pa ọ̀rọ̀ náà mọ́ ní ìkọ̀kọ̀ pátápátá, nítorí ìbẹ̀rù pé tí ọ̀rọ̀ náà bá di mímọ̀ fún gbogbo ènìyàn, ó lè fa kí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kúrò ní ilé-ìwé náà, èyí sì lè mú ìṣòro bá ilé-ìwé náà àti àwùjọ náà.Olùkọ́ kan tí ó bá oniroyin sọ̀rọ̀ ṣàpèjúwe ìgbésẹ̀ yìí gẹ́gẹ́ bí ìrúfin gbangba sí òfin ilẹ̀ Nàìjíríà, èyí tí ó pàṣẹ pé kí a jíròrò tàbí ròyìn irú àwọn ọ̀rọ̀ bẹ́ẹ̀.
Olùkọ́ náà sọ pé, “Àbájáde ìgbìyànjú láti fi ọ̀rọ̀ yìí pamọ́—bí wọ́n ṣe sọ—jẹ́ ohun tí ó burú jáì. Ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sẹ́yìn, àwọn ẹ̀sùn tuntun tí ó sì burú ju ti tẹ́lẹ̀ lọ wá farahàn. Ìyá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì kan fi ẹ̀sùn rẹ̀ tó ọ̀kan lára àwọn ẹlẹgbẹ́ mi létí ní ọ̀nà tí ó bófin mu, ó sì sọ pé àwọn ọmọ òun ti ní ìrírí ìlòkulò ní ọ̀pọ̀ ìgbà láàrin àgbègbè ilé-ìwé náà.”yoo jẹbi ti wọn ba kuna lati daabobo ọmọ naa.
Ofin Awọn Eto Ọmọde ti Ipinle Plateau paṣẹ pe gbogbo iru awọn ọran bẹẹ ti o ba waye ni awọn ile-iwe gbọdọ jẹ ijabọ lẹsẹkẹsẹ si Ile-iṣẹ fun Awọn Ọrọ Obinrin (Ministry of Women Affairs) ati Ẹka ọlọpa ti n ṣakiyesi alafia idile (Police Family Support Unit). Ilana iwa fun awọn olukọ ati awọn ilana lati ọdọ SUBEB sọ pe o jẹ dandan fun awọn oludari ile-iwe lati jabo iru awọn ọran bẹẹ laarin wakati mẹrinlelogun (24 hours). Abala 167 ninu Ofin Ijiya (Penal Code) sọ pe o jẹ ẹṣẹ ọdaràn lati bo irufin ofin nla mọlẹ.
Ọran ti o kan ile-iwe LEA ni Gangare yii jẹ apẹẹrẹ ti o buru pupọ ti o si n ṣẹlẹ leralera, nibiti awọn oluṣe ibi ti n lo anfani aini abojuto to peye lati ṣe iwa ibi, ti wọn si n bo ọrọ naa mọlẹ.Ni awọn ọsẹ diẹ sẹhin, Ile-ẹjọ giga ti Ipinle Lagos ti o wa ni Ikeja da ẹjọ ẹwọn igbesi aye fun olukọ tẹlẹ kan, Nwatu Isaac, nitori iwa ibalopọ pẹlu ọmọ ile-iwe ti o jẹ ọmọ ọdun mẹjọ ninu ile-igbọnsẹ ile-iwe El-Bossaa Nursery and Primary School, ni Epe.Ninu idajọ kan ti o gbe kalẹ ni ọjọ Iṣẹgun, Adajọ Rahman Oshodi pinnu pe Isaac jẹbi iwa ibalopọ pẹlu ọmọbirin kan ni ọjọ kẹwaa oṣu Kẹta, ọdun 2022; o sọ pe ẹgbẹ agbẹjọro ijọba ti fi ẹri to daju han pe ẹsun naa jẹ otitọ, laisi iyemeji kankan.
Ile-ẹjọ naa tun paṣẹ pe ki a kọ orukọ Isaac sinu iwe iforukọsilẹ awọn ti o ti ṣe irufin ibalopọ, gẹgẹ bi o ti wa ninu Abala 33 ati 38 ti Ofin Ile-iṣẹ Ipinle Eko fun Idena Iwa-ipa ninu Ile ati Iwa-ipa Ibalopọ ti ọdun 2021.A fi ẹsun kan an labẹ Abala 137 ninu Ofin Ọdaràn ti Ipinle Eko ti ọdun 2015, eyi ti o paṣẹ ijiya ẹwọn igbesi aye fun ẹnikẹni ti o ba ni ibalopọ ti ko tọ pẹlu ọmọde.Ni oṣu Kẹwaa ọdun 2025, Ile-ẹjọ Giga ti FCT, labẹ adari Adajọ Osho-Adebiyi, tun dabi ẹni pe o da Abdullahi Abbass, olukọ kan ti o jẹ ọmọ ọdun mọkandinlogun ni Agbegbe Iṣakoso Kwali, lẹbi si ẹwọn igbesi aye laisi aṣayan lati san owo itanran, nitori iwa ibalopọ pẹlu ọmọkunrin ọmọ ọdun mẹsan kan.












Leave a Reply