Ẹgbẹ́ kan ní Ilorin kọ̀ láti gba ẹgbẹ́ ààbò Sunday Igboho tí wọ́n ń pè ní ‘Iru Ekun’, wọ́n sì tọ́ka sí àwọn àníyàn nípa èrò láti dá Orílẹ̀-èdè Yorùbá sílẹ̀.
Ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Keje, ọdún 2026ÌròyìnÀwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí wá lẹ́yìn ọjọ́ kan tí SaharaReporters ṣe àtẹ̀jáde ìròyìn pé àwọn olùgbé agbègbè Owa Onire ní Ìpínlẹ̀ Kwara sọ pé wọ́n ti fún àwọn olórí ìbílẹ̀ ní apá kan Gúúsù Kwara ní àṣẹ láti má ṣe gba Sunday Igboho lálejò, lẹ́yìn ìbẹ̀wò rẹ̀ láìpẹ́ yìí sí àwọn àdúgbò tí àwọn ọ̀daràn apata-mọ́-ọn-lọ́wọ́ ti kọlù.Àjọ Ilorin Heritage Preservation Foundation, èyí tí í ṣe àjọ àwọn aráàlú ní Ìpínlẹ̀ Kwara, ti sọ pé àwọn kò fọwọ́ sí wíwà tí ẹgbẹ́ ààbò Sunday Adeyemo—tí a mọ̀ dáadáa gẹ́gẹ́ bí Sunday Igboho—tí wọ́n ń pè ní ‘Iru Ekun’ wà ní ìlú Ilorin; wọ́n tọ́ka sí àníyàn nípa ìpolongo rẹ̀ fún ìyapa kúrò ní Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilẹ̀ Yorùbá, àti ohun tí wọ́n pè ní ewu sí ìdánimọ̀ agbègbè Emirate ti Ilorin.Ohun akọkọ ni pe mi o ni agbara lati sọrọ fun gbogbo agbegbe Ilorin Emirate. Emir ti Ilorin ati awọn ti o yan ni wọn ni ẹtọ lati sọrọ fun ilu naa,” ni Imam sọ.Sibẹsibẹ, o sọ pe ẹgbẹ naa ti pinnu lati tako awọn iṣẹ ẹgbẹ aabo ti Igboho ni Ilorin.
“Ṣugbọn ti a ba n sọrọ fun ẹgbẹ wa, ti iṣẹ rẹ si jẹ lati daabobo ohun-ini, aṣa ati awọn ilana ibile ti Ilorin Emirate, a ko gba ẹgbẹ aabo ti Sunday Igboho wọle,” ni o sọ.A ó sì tètè ṣe àgbéjáde ọ̀rọ̀ kan nípa ọ̀rọ̀ yẹn. Idi tí a kò fi fẹ́ kí ‘Iru Ekun’ wà ní Ilorin ni pé gbogbo wa mọ ẹni tí ó dá a sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ń fa ìpínyà; òun ló sì wà lẹ́yìn èròǹgbà ‘Yoruba Nation’ yẹn.
“Báwo wá ni ẹ ṣe ń retí pé kí a ní ìgbẹ́kẹ̀lé nínú rẹ̀? A mọ̀ pé èròǹgbà ‘Yoruba Nation’ nígbà yẹn ni láti yọ Emir ti Ilorin kúrò lórí oyè, láti dá ogun sílẹ̀ ní Ilorin, àti láti gba ìlú náà ní agbára. Nítorí náà, a kò ní ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ohun tí wọ́n ń pè ní ‘Iru Ekun’ àti ẹni tí ó dá a sílẹ̀,” ni Imam fi kún un.Awọn ọrọ wọnyi jade ni ọjọ kan lẹhin ti iroyin sọ pe awọn olugbe Owa Onire ni Ipinle Kwara sọ pe wọn ti fun awọn olori ibile ni awọn agbegbe Gusu Kwara ni aṣẹ lati ma gba Sunday Igboho wọle, lẹhin ti o ṣabẹwo si awọn agbegbe ti awọn ọdaran ti o ni ihamọra ti kọlu ti wọn si ti ba jẹ.
Lakoko irin-ajo naa, Igboho ati awọn ọmọ-ẹgbẹ aabo rẹ ṣabẹwo si Babanla, awọn agbegbe ni apa Igbomina, Ganmu Ahileri ati Owa Onire; nibi ti wọn ti pade awọn olugbe ti awọn ikọlu ti lé kuro ni ile wọn, ti wọn si tun ṣayẹwo awọn ibugbe ti awọn eniyan ti kọ silẹ nitori awọn ikọlu ti ko ni opin.Fidio kan ti o tan kaakiri nipa ibẹwo naa fihan awọn ọmọ-ẹgbẹ aabo Igboho ti wọn n ṣofintoto Ijọba Ipinle Kwara lori ohun ti wọn pe ni ikuna lati koju ipo aabo ti n buru si ni awọn agbegbe ti ọrọ naa kan.Ọkan ninu awọn oṣiṣẹ aabo naa beere idi ti awọn agbegbe naa fi di ahoro laika pe ipinle naa ni gomina ti n ṣiṣẹ lọwọ.”A wa ni ilu ti o ti di ahoro nitori aini aabo ati iṣe awọn ọdaran, awọn Fulani ti wọn ni ohun ija si ni wọn ṣe gbogbo nkan wọnyi.
Ẹ wo bi wọn ti kọ ile ijọsin ati mọṣalaṣi silẹ, ti gomina ko si ṣe nkankan lati yanju rẹ,” bẹẹ ni oṣiṣẹ naa sọ.Awọn olugbe agbegbe naa sọ fun SaharaReporters nigba ti o ya pe, lẹyin ti fidio naa ti tan kaakiri lori ayelujara, awọn olufowosowopo Gomina AbdulRahman AbdulRazaq fi ipa mu awọn ọba ati awọn olori ibile lati ma gba Igboho alejo mọ, wọn si kilọ fun awọn olugbe lati ma ṣofintoto ijọba ni gbangba lori ọrọ aini aabo.
Gẹgẹ bi awọn olugbe naa ṣe sọ, awọn ti o ni ipa ninu Ijọba Emirate ti Ilorin tun kilọ fun awọn ọba ati awọn olori ibile lati ma ṣe kopa ninu ipolongo fun orilẹ-ede Yoruba, wọn tẹnumọ pe ko yẹ ki wọn ba idanimọ Ilorin gẹgẹbi Emirate jẹ. Ijọba Ipinle Kwara ko tii funni ni esi osise lori awọn ẹsun wọnyi.
Leave a Reply