‘Ẹ Jọ̀wọ́, Ẹ Ṣe Àánú Fún Wa’: Àwọn Ìdílé Bẹ̀bẹ̀ fún Gómìnà Kwara àti Emir Láti Gba Àwọn Ọmọ tí Àwọn Àgbàfọ̀wọ́-gbà-ọmọ-lọ́wọ́-agbára jí gbé.
Ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Keje, ọdún 2026
Ìròyìn
Àwọn tí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí kan ṣàlàyé bí àwọn ọkùnrin tí wọ́n ní ìhámọ́ra ogun tó lágbára ṣe wọlé wọn ní nǹkan bí aago mọ́kànlá òru, tí wọ́n lu àwọn mẹ́ńbà ìdílé, tí wọ́n kó àwọn ohun-ìní iyebíye lọ, tí wọ́n sì jí ọ̀pọ̀ ènìyàn gbé lẹ́yìn tí wọ́n sọ̀rọ̀ ní èdè Hausa àti àwọn èdè mìíràn.
Àwọn ìdílé àwọn olùgbé tí àwọn tí a fura sí pé wọ́n jẹ́ ọ̀daràn jí gbé nígbà ìkọlù òru ní Oke Oyi, ní Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ilorin East ní Ìpínlẹ̀ Kwara, ti fi ẹ̀bẹ̀ tó kún fún ìmọ̀lára bẹ̀bẹ̀ fún Gómìnà AbdulRahman AbdulRazaq, Emir ti Ilorin, àti àwọn ilé-iṣẹ́ ààbò láti tètè gba àwọn ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin wọn tí wọ́n ṣì wà ní ìgbèkùn là.
Ìbẹ̀bẹ̀ tó kún fún ìròbìnújẹ́ yìí wà nínú àwọn àlàyé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ láti ẹnu àwọn òbí àwọn tí wọ́n jí gbé náà, nínú fídíò kan tí asaketvnews rí.
Àwọn tí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí kan ṣàlàyé bí àwọn ọkùnrin tí wọ́n ní ìhámọ́ra ogun tó lágbára ṣe wọlé wọn ní nǹkan bí aago mọ́kànlá òru, tí wọ́n lu àwọn mẹ́ńbà ìdílé, tí wọ́n kó àwọn ohun-ìní iyebíye lọ, tí wọ́n sì jí ọ̀pọ̀ ènìyàn gbé lẹ́yìn tí wọ́n sọ̀rọ̀ ní èdè Hausa àti àwọn èdè mìíràn.
Ọ̀kan lára àwọn tí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí kan, ìyá kan tí wọ́n jí gbé pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀ ṣùgbọ́n tí wọ́n wá tú sílẹ̀ nítorí pé kò lè rìn mọ́ lẹ́yìn tí wọ́n ti nà án gidigidi, ṣàlàyé ìrírí tó kún fún ìbẹ̀rù àti ìrora náà ní èdè Yorùbá.
Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ, àwọn ọkùnrin ológun náà wọlé wọn ní nǹkan bí aago mọ́kànlá òru, wọ́n yí agbègbè ilé náà ká, wọ́n sì fi agbára wọlé wọn.
Ó sọ pé ọmọkùnrin rẹ̀ àkọ́bí ṣàṣeyọrí láti sá àsálà láti ẹ̀yìn ilé kí àwọn agbéròkọlù náà tó wọlé, ṣùgbọ́n wọ́n mú un, wọ́n sì nà án gidigidi.
Ó sọ pé àwọn ọkùnrin ológun náà tẹ̀síwájú sí yàrá mìíràn níbi tí àwọn ọmọ rẹ̀ yòókù wà, wọ́n sì fa mẹ́ta nínú wọn jáde kí wọ́n tó kó wọn lọ.
Nígbà tí ó ń ṣàlàyé nípa ìkọlù tó bani lẹ́rù náà, ó ní: “Ní nǹkan bí aago mọ́kànlá òru, wọ́n yí ilé wa ká. Wọ́n wọlé wa. Ọmọ “Wọ́n gba gbogbo owó tí a ní. Kò sì sí ohunkóhun tí ó ṣẹ́kù. A bẹ̀ wọ́n. Wọ́n sì ń lu mí. Mo ṣubú lulẹ̀, wọ́n sì fi agbára mú mi dìde dúró, lẹ́yìn náà wọ́n tún lù mí títí mo fi ṣubú lulẹ̀. Nígbà tí mo wá lè dìde dúró, mo tún ṣubú sínú iná lẹ́ẹ̀kan sí i.
“Wọ́n fẹ́ mú mi lọ sí ibìkan pàtó, wọ́n sì pàṣẹ pé kí n jókòó nígbà tí àwọn mìíràn ń bọ̀ lẹ́yìn wọn. Wọ́n tún mú kí n dìde dúró. Wọ́n ń fi èdè Hausa sọ̀rọ̀ ẹ̀gàn sí wa, wọ́n sì ń lo ọ̀rọ̀ òbútú. Wọ́n ń sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan mìíràn. Wọ́n tún fi agbára mú mi dìde, mo sì tún ṣubú sínú iná lẹ́ẹ̀kan sí i.
“Ọ̀kan lára wọn kọlu mi láti ẹ̀yìn, èyí sì fa kí n ṣubú sẹ́yìn.”
Obìnrin náà, tí ó hàn gbangba pé ó wà nínú ìdààmú, sọ pé àwọn tí wọ́n jí òun gbé kẹ́yìn fi òun sílẹ̀ nítorí pé kò lè tẹ̀síwájú láti máa rìn mọ́, nítorí àwọn ọgbẹ́ líle tí ó ní lára nígbà tí wọ́n ń kọlu òun.
Jọ̀wọ́, mo bẹ̀ yín ní orúkọ Ọlọ́run, ẹ ṣàánú mi. Ẹ ṣàánú mi. Jọ̀wọ́, nítorí Ọlọ́run…” ni ó sọ.
“Jọ̀wọ́, nítorí Ọlọ́run, ẹ ṣàánú mi. Wọn kò sí pẹ̀lú mi mọ́. Àwọn ọmọ mi ti kú. Ẹ ṣàánú mi. Jọ̀wọ́ ẹ ràn mí lọ́wọ́. Mo bẹ̀ yín ní orúkọ Ọlọ́run. Gómìnà, jọ̀wọ́ ẹ ṣàánú mi.
“Jọ̀wọ́, ẹ ṣe ìrànlọ́wọ́ kí a lè ṣe ìdájọ́ òdodo. Kí ni ó ń ṣẹlẹ̀ yìí? Mi ò retí irú nǹkan yìí rárá.”
Nínú ìròyìn mìíràn tó kún fún ìmọ̀lára nínú fídíò náà, àgbàlagbà ọkùnrin kan—tí wọ́n dámọ̀ bíi bàbá àwọn kan lára àwọn tí wọ́n jí gbé—ṣàlàyé bí àwọn ọkùnrin olóhùn-ìhámọ́ra ṣe borí rẹ̀, tí wọ́n sì nà án láìsí àánú, tí wọ́n sì so ọwọ́ rẹ̀ pọ̀ nígbà ìkọlù náà.
Nígbà tó ń bá Gómìnà AbdulRahman AbdulRazaq, Emir ti Ilorin, àti Alága Ìjọba Àdúgbò Ilorin East sọ̀rọ̀, àgbàlagbà ọkùnrin náà bẹ̀bẹ̀ fún ìgbésẹ̀ kíákíá láti gba àwọn tí wọ́n ṣì wà ní ìgbèkùn là.
Ó ní: “Mo kí Emir ti Ilorin. Mo tún kí Gómìnà ìpínlẹ̀ náà. Mo kí Alága Ìjọba Àdúgbò wa, Ilorin East.
“Mo fẹ́ sọ fún gbogbo ènìyàn ohun tó ṣẹlẹ̀ sí mi. Ó ṣẹlẹ̀ ní òru. A ti sùn. Ní nǹkan bí aago mọ́kànlá òru ni ó ṣẹlẹ̀. Lójijì, a gbọ́ ariwo líle ní ẹnu-ọ̀nà. Wọ́n fọ́ wọlé. A kò ní àǹfààní láti sá àsálà.”
Ọmọ mi àkọ́bí ló ṣí ilẹ̀kùn. Wọ́n wọlé wá. Wọ́n sì ṣí yàrá ìyá rẹ̀ pẹ̀lú. Wọ́n kó gbogbo ohun tó wà nínú ilé lọ.”
Àgbàlagbà ọkùnrin náà sọ pé àwọn agbógun-wọlé náà wá ní iye tó pọ̀, wọ́n sì yí gbogbo àgbàlá náà ká kí wọ́n tó fi agbára mú àwọn mẹ́ńbà ẹbí náà jáde.
Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ, àwọn ajínigbé náà sọ onírúurú èdè nígbà tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ ibi wọn.
“Wọ́n wọlé wa ní iye tó pọ̀. Wọ́n yí ilé náà ká, wọ́n sì fi agbára mú wa jáde. A wà nínú ilé pẹ̀lú ẹ̀rù,” ni ó sọ.
“Nínú àwọn èdè tí mo gbọ́ tí wọ́n ń sọ, kì í ṣe èdè kan ṣoṣo ni wọ́n ń sọ. Mo gbọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì, Hausa, àti àwọn èdè mìíràn.
“Mo gbọ́ àwọn èdè tí wọ́n ń sọ, ṣùgbọ́n mi ò lè dá gbogbo wọn mọ̀. Mo rí àwọn ọkùnrin aláwọ̀ funfun láàárín wọn. Èmi fúnra mi rí àwọn ọkùnrin aláwọ̀ funfun tí wọ́n ń pè ní Bororo.”
Ó tún sọ pé àwọn ọkùnrin ológun náà lu òun, wọ́n yìnbọn mọ́ òun, wọ́n sì ta nǹkan kan tí a kò mọ irú rẹ̀ sínú ojú òun, èyí tí ó mú kí ó má lè ríran fún ìgbà díẹ̀.
“Wọ́n lù mí. Bí wọ́n ṣe ń lù mí, wọ́n sì ń yìnbọn mọ́ mi. Wọ́n ta nǹkan kan sínú ojú mi, mi ò sì lè ríran dáadáa mọ́. Wọ́n ṣe ojú mi ní ìpalára,” ni ó sọ.
“Àwọn ọmọ mi hùwà dáadáa, ṣùgbọ́n wọn ò jẹ́ kí wọ́n jáde. Wọn kò tilẹ̀ lè kígbe jáde.”
Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ, lẹ́yìn tí àwọn agbógun-wọlé náà ti sá lọ, àwọn aládùúgbò dé sí ilé náà, wọ́n sì rí i pé wọ́n ti kó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn lọ.
Ó dárúkọ díẹ̀ lára àwọn tí wọ́n jí gbé gẹ́gẹ́ bí Aminatu Abdulsalam Salihu, Jamiu Salihu àti àwọn mẹ́ta mìíràn tí a kò tíì sọ orúkọ wọn ní àkókò yẹn.
Àgbàlagbà ọkùnrin náà bẹ̀bẹ̀ fún àwọn aláṣẹ pé kí wọ́n ṣe nǹkan kíákíá.
“Ẹ jọ̀wọ́, ẹ ṣàánú wa.”
Àwọn ọ̀rọ̀ ẹ̀bẹ̀ tí ó kún fún ìmọ̀lára yìí wá ní àkókò tí àníyàn ń pọ̀ sí i nípa bí ipò ààbò ṣe ń burú sí i ní àwọn apá ibìkan ní Ìpínlẹ̀ Kwara, pàápàá jùlọ ní àwọn abúlé, níbi tí àwọn olùgbé ti ń kéde ìkìlọ̀ nígbà gbogbo nípa àwọn ìkọlù, jíjí ènìyàn gbé, àti àwọn ìwà ọ̀daràn mìíràn tó kún fún ìwà ipá.
Awọn ẹbi naa rọ Gomina AbdulRazaq, Emir ti Ilorin, awọn ile-iṣẹ aabo ati gbogbo awọn alaṣẹ ti o kan ọrọ yii lati mu igbiyanju wọn pọ si lati rii daju pe wọn gba awọn ti wọn ji gbe naa lailewu, ati lati rii daju pe wọn mu awọn ti wọn ṣe ikọlu naa ki wọn si fi wọn le ofin lọwọ fun ijiya.
pàtó, wọ́n sì pàṣẹ pé kí n jókòó nígbà tí àwọn mìíràn ń bọ̀ lẹ́yìn wọn. Wọ́n tún mú kí n dìde dúró. Wọ́n ń fi èdè Hausa sọ̀rọ̀ ẹ̀gàn sí wa, wọ́n sì ń lo ọ̀rọ̀ òbútú. Wọ́n ń sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan mìíràn. Wọ́n tún fi agbára mú mi dìde, mo sì tún ṣubú sínú iná lẹ́ẹ̀kan sí i.
“Ọ̀kan lára wọn kọlu mi láti ẹ̀yìn, èyí sì fa kí n ṣubú sẹ́yìn.”
Obìnrin náà, tí ó hàn gbangba pé ó wà nínú ìdààmú, sọ pé àwọn tí wọ́n jí òun gbé kẹ́yìn fi òun sílẹ̀ nítorí pé kò lè tẹ̀síwájú láti máa rìn mọ́, nítorí àwọn ọgbẹ́ líle tí ó ní lára nígbà tí wọ́n ń kọlu òun.
Leave a Reply