Ẹ lọ fa owó ìfipamọ́ yín yọ nílé ifowopamo kí ẹ sì ra àwọn ìbọn agbára-ńlá, láti dáàbò bo ara yín ni Aṣojú ìjọba ní Zamfara Hon. Abdulmalik Zubairu sọ fún àwọn ènìyàn agbègbè rẹ̀.
Ìròyìn: Ẹ fa owó yín yọ, kí ẹ sì ra ohun-ìjà láti dáàbò bo ara yín – Aṣojú ìjọba ní Zamfara sọ fún àwọn ènìyàn agbègbè rẹ̀.
Ni ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 2026, ní Ọmọ Ile-igbimọ Aṣojú-sofin ti n ṣoju agbegbe idibo Maru/Bungudu ni Ipinle Zamfara, Hon. Abdulmalik Zubairu—ti a mọ̀ daradara si Zannan Bungudu—ti rọ awọn ara agbegbe rẹ lati yọ owo ti wọn ti fi pamọ́, ki wọn si ra awọn ohun-ija lati daabobo ara wọn lọwọ ikọlu awọn agbésùmọ́mí Aṣofin naa sọ eyi lakoko ifọrọwanilẹnuwo pẹlu DCL Hausa ni ọjọ Aiku, nigba ti o n dahun si iṣẹlẹ gbigbe Alaga Ijọba Ibilẹ Bungudu, Nura Abdullahi, lọ ni ipa ati pipa ti awọn ọdaran pa awọn ọmọ ẹgbẹ aabo rẹ mẹrin.
“Mo gba awọn eniyan ti mo n ṣoju wọn niyanju lati fa owo wọn jade ki wọn si ra awọn ibọn fun aabo ara wọn.
Ohunkohun ti wọn ba le ni agbara lati ra, yala AK-47, AK-49, tabi ohun ija miiran, o yẹ ki wọn ṣajọ owo, ra awọn ohun ija naa ti wọn ba mọ ibi ti wọn le ra wọn si, ki wọn si daabobo awọn agbegbe wọn,” ni o sọ.
Zubairu jẹ́wọ́ pé ìpè òun lòdì sí òfin-ìpìlẹ̀ orílẹ̀-èdè, ṣùgbọ́n ó tẹnu mọ́ ọn pé ìpànìyàn àwọn aláìṣẹ̀ tí ń bá a lọ ti fi àwọn àwùjọ sí ipò tí wọ́n ní láti ṣe àwọn ìpinnu tó nira.Ó ní, “Mo mọ̀ pé èyí lòdì sí òfin-ìpìlẹ̀, ṣùgbọ́n pípa àwọn aláìṣẹ̀ náà lòdì sí òfin-ìpìlẹ̀ pẹ̀lú. Tí o bá dojú kọ ipò méjì tó nira, tí àwọn méjèèjì sì lòdì sí òfin, kò burú láti yan ọ̀kan nínú wọn láti gba ẹ̀mí là.”Nígbà tí wọ́n béèrè bóyá àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ fi hàn pé òun kò ní ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ìjọba Ààrẹ Bola Tinubu àti ti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Zamfara, Dauda Lawal, aṣojú-òfin náà sọ pé àwọn ìjọba méjèèjì ń sapá láti kojú ọ̀rọ̀ àìsí ààbò.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, láìka àwọn ìsapá wọ̀nyẹn sí, ó pọn dandan kí àwọn aráàlú náà pẹ̀lú gba ojúṣe láti dáàbò bo ara wọn.Ó ní: “Wọ́n ń ṣe gbogbo ohun tí wọ́n lè ṣe. Ìdí nìyí tí ó fi ṣe pàtàkì kí àwọn aráàlú pẹ̀lú lè dáàbò bo ara wọn kí wọ́n sì dáàbò bo àwọn àdúgbò wọn.”Aṣofin naa tọka si pe awọn ọdaran ti n kọlu awọn eniyan ko pọ to awọn eniyan ti wọn n kọlu naa, o si fi kun un pe anfani nla ti wọn ni ni wiwa awọn ohun-ija ti o lagbara ati ti ode-oni lọwọ wọn.“Awọn ọdaran naa ko pọ ju awọn eniyan lọ.
Ohun ti o fun wọn ni anfani ni pe wọn ni awọn ohun-ija ti o dara julọ. Ti awọn eniyan naa ba tun ni awọn ohun-ija, wọn le daabobo ara wọn,” ni o sọ.O tun daba pe awọn agbegbe le ṣe ifowosowopo pẹlu awọn alaṣẹ aabo nipa fiforukọsilẹ eyikeyi ohun-ija ti wọn ba ni fun aabo ara-ẹni.“Awọn eniyan le lọ sọdọ awọn alaṣẹ lati ṣalaye idi ti wọn fi ni awọn ohun-ija naa. Wọn le forukọsilẹ wọn, ki wọn si sọ pe ohun-ija yii wa ni ọwọ ẹni-bayii fun aabo agbegbe yii.
O jẹ ohun ti o dun ni lati ma wo bi wọn ṣe n pa awọn eniyan ti ko ni ẹbi kankan,” ni o fi kun un.Ọ̀rọ̀ aṣojú-òfin náà wá lẹ́yìn ọjọ́ kan tí àwọn ọ̀daràn kọlu ilé Alága Ìjọba Agbègbè Bungudu, Nura Abdullahi, ní àárọ̀ kùtùkùtù ọjọ́ Àbámẹ́ta.Nígbà ìkọlù náà, wọ́n sọ pé àwọn ọ̀daràn olóhun-ìjà yìí pa àwọn mẹ́rin lára àwọn tó ń ṣọ́ Alága náà—tí ó ní àwọn ọlọ́pàá méjì àti àwọn olùṣọ́ ààbò agbègbè méjì—lẹ́yìn tí wọ́n ti ta ìbọn sí ara wọn.Lẹ́yìn náà, àwọn agbẹ́ni-lọ-fún-owó-ìràpadà náà kó Abdullahi, pẹ̀lú aya rẹ̀, àwọn ọmọ rẹ̀, àti àwọn mẹ́ńbà ìdílé rẹ̀ mìíràn lọ sínú igbó..
Aṣoju Ipinle Zamfara Gba Awọn Ara Agbegbe Rẹ Niyanju Lati Yọ Owo Wọn Ninu Banki Ki Wọn Si Ra Awọn Ibon Giga-gigaAṣoju Abdulmalik Zubairu ti rọ awọn olugbe agbegbe Maru/Bungudu lati yọ gbogbo owo ti wọn ni ninu banki ki wọn le ra awọn ibon AK-47, gẹgẹ bi igbese ti o lagbara lati koju awọn ikọlu ti awọn agbésùnmọ́mí n ṣe ni ọna ti o n pọ si i.Nínú àfihàn tó ṣe kedere tí ó sì bani nínú jẹ́ nípa bí ìṣòro ààbò inú ilẹ̀ Nàìjíríà ṣe ń burú sí i, aṣojú kan ní Ilé Aṣòfin Àpapọ̀ ti rọ àwọn ènìyàn agbègbè rẹ̀ ní gbangba láti lo gbogbo owó tí wọ́n ti kó jọ ní gbogbo ayé wọn láti ra àwọn ìbọn AK-47 kí wọ́n sì dáàbò bo àwọn àdúgbò wọn lọ́wọ́ àwọn ẹgbẹ́ ọ̀daràn tí ó ní ìhámọ́ra tó lágbára.
Aṣojú Abdulmalik Zubairu, ẹni tí ó ń ṣojú fún agbègbè ìdìbò Maru/Bungudu ní Ìpínlẹ̀ Zamfara—ibi tí wàhálà ààbò ti pọ̀ gan-an—ni ó ṣe ìfilọ̀ tí irúfẹ́ rẹ̀ kò tíì ṣẹlẹ̀ rí yìí nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ lórí rédíò ní òpin ọ̀sẹ̀. Ìrọ̀ yìí tú àṣírí bí ètò ààbò ìjọba ṣe ti bàjẹ́ tó—tí ó sì lè jẹ́ pé kò ṣeé tún un ṣe mọ́—ní agbègbè Àríwá-Ìwọ̀-Oòrùn orílẹ̀-èdè náà, ó sì tún gbé àwọn ìbéèrè pàtàkì dìde nípa òfin orílẹ̀-èdè ní ti ọ̀rọ̀ àwọn aráàlú láti ní ìhámọ́ra àti ṣíṣe ìdájọ́ nípasẹ̀ àwọn ẹgbẹ́ olùṣọ́ àdúgbò.
Nínú àfihàn tó ṣe kedere tí ó sì bani nínú jẹ́ nípa bí wàhálà ààbò inú ilẹ̀ ṣe ń pọ̀ sí i ní Nàìjíríà, aṣojú kan ní Ilé-aṣòfin Àpapọ̀ ti rọ àwọn ènìyàn agbègbè rẹ̀ ní gbangba láti lo gbogbo owó tí wọ́n ti kó jọ láyé wọn láti ra ìbọn AK-47 kí wọ́n sì dáàbò bo àwọn àdúgbò wọn lọ́wọ́ àwọn ọ̀daràn apaniyan tí wọ́n ní ohun-ìjà tó lágbára.Aṣojú Abdulmalik Zubairu, ẹni tí ó ń ṣojú fún agbègbè Maru/Bungudu ní Ìpínlẹ̀ Zamfara—ibi tí wàhálà ààbò ti pọ̀ gan-an—ló ṣe ìfilọ̀ tí irú rẹ̀ kò tíì ṣẹlẹ̀ rí yìí nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ lórí rédíò ní òpin ọ̀sẹ̀.
Ìrọ̀ yìí fi hàn bí ètò ààbò ìjọba ṣe ti bàjẹ́ tó—tí ó sì lè má ṣeé tún un ṣe mọ́—ní agbègbè Àríwá-Ìwọ̀-Oòrùn orílẹ̀-èdè náà, ó sì tún gbé àwọn ìbéèrè pàtàkì dìde nípa òfin orílẹ̀-èdè ní ti kí àwọn aráàlú ní ohun-ìjà àti kí wọ́n máa dáàbò bo ara wọn.Ìpè Kí Àwọn Ènìyàn Ra Ohun-ìjà fún Ààbò Ara WọnNígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan tí ó kún fún ìmọ̀lára pẹ̀lú DCL Hausa ní ọjọ́ Àìkú, Zubairu—tí a mọ̀ dáadáa gẹ́gẹ́ bí Zannan Bungudu—fi gbogbo ọ̀rọ̀ òṣèlú sílẹ̀, ó sì gba àwọn aráàlú tí ó ń ṣojú fún ní Ilé-aṣòfin Àpapọ̀ níyànjú láti gba ojúṣe fún bí wọ́n ṣe máa là á já fúnra wọn. Àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìtìlẹ́yìn tí ó lágbára jùlọ láti ọ̀dọ̀ olóṣèlú pàtàkì kan fún kí àwọn aráàlú ní ohun-ìjà ológun ní àkókò òṣèlú ti ìgbàlódé yìí.“Mo gba àwọn ènìyàn tí mo ń ṣojú fún níyànjú láti yọ owó wọn kí wọ́n sì ra ìbọn fún ààbò ara wọn. Ohunkóhun tí wọ́n bá lè rà, bóyá AK-47, AK-49, tàbí ohun-ìjà mìíràn, kí wọ́n kó owó jọ, kí wọ́n ra àwọn ohun-ìjà náà tí wọ́n bá mọ ibi tí wọ́n ti lè rà wọ́n, kí wọ́n sì dáàbò bo àwọn àdúgbò wọn,” ni Zubairu sọ láìsí àníyàn kankan.Aṣofin naa jẹwọ ni gbangba pe imọran rẹ tako ofin, o si tọka si pe ofin ijọba apapọ ka a lẹnu gidigidi fun awọn ara ilu lati ni awọn ohun-ija ti o wa fun lilo awọn ọmọ-ogun. Sibẹsibẹ, o tẹnumọ pe ipaniyan lojoojumọ ti awọn ara abule ti ko ni ohun-ija jẹ ọrọ ti o ni pataki giga ni ti iwa ati ẹtọ. O ni, “Mo mọ pe eyi tako Ofin-ilana-iṣakoso orilẹ-ede, ṣugbọn pipa awọn eniyan ti ko ni ẹbi pẹlu tako Ofin-ilana-iṣakoso orilẹ-ede naa. Ti eniyan ba koju awọn ipo iṣoro meji ti awọn mejeeji si tako ofin, ko buru lati yan ọkan ninu wọn lati le gba ẹmi la.
”Ipa ti Iwa Awọn Ajinigbe n Ko ba Ipinle ZamfaraAwọn ọrọ lile ti Zubairu sọ wa lẹhin ti iwa-ipa nla ti bẹ silẹ ni agbegbe rẹ. Ni awọn ọjọ diẹ ṣaaju eyi, awọn ẹgbẹ ajinigbe ti ko ni aanu kọlu wọn lojiji, wọn si ji Alaga Ijọba Ibilẹ Bungudu, Nura Abdullahi, gbe lọ. Lakoko ikọlu igboya-ju-bi-o-ti-yẹ-lọ yii, awọn ikọlu ti wọn ni ohun-ija ologun ti o lagbara yin ibọn pa awọn ọmọ-ẹgbẹ mẹrin ninu awọn ti n ṣọ Alaga naa.Àǹfààní nínú Ọgbọ́n Ogun: Àwọn ọ̀daràn sábà máa ń lo àwọn ìbọn àgbàlágbà (heavy machine guns) àti àwọn ohun-ìjà apanirun bíi ‘rocket-propelled grenades’ nígbà tí wọ́n bá ń ṣe iṣẹ́ wọn; èyí sì fún wọn ní agbára tó ga ju ti àwọn ọlọ́pàá agbègbè lọ lọ́pọ̀lọpọ̀.
Ìparun Ọrọ̀-ajé: Iye owó tí wọ́n máa ń béèrè fún ìtúsílẹ̀ àwọn tí wọ́n jí gbé sábà máa ń tó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà-ọgọ́rùn-ún mílíọ̀nù Naira (èyí tí ó dọ́gba pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ mílíọ̀nù Shilling ti Kenya), èyí sì ń fa ìṣẹ́ tí ó pọ̀ bá ètò ọrọ̀-ajé àwọn agbègbè ìgbèríko tí ó dá lé iṣẹ́ àgbẹ̀.Àìní Ààbò fún Àwọn Ará-ìlú: Zubairu tọ́ka sí i pé bótilẹ̀jẹ́pé iye àwọn ọ̀daràn náà kò pọ̀, agbára wọn láti ní ìṣàkóso tó péye lórí àwọn ohun-ìjà olóye-gíga fún wọn ní àǹfààní láti jọba pátápátá lórí àwọn ará-ìlú tí ẹ̀rù ti bà gidigidi.Awọn Ààlà ti Ofin-ìpìlẹ̀ àti Ẹ̀tọ́ Àkànṣe ti Ìjọba lórí Lílo Agbára-ogunPẹ̀lú àwọn ìpè rẹ̀ pé kí àwọn ọmọ-ìlú ní ohun-ìjà lọ́wọ́, Zubairu ṣọ́ra gidigidi láti má ṣe fi àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí àìní-ìgbẹ́kẹ̀lé pátápátá nínú Ààrẹ Bola Tinubu tàbí Gómìnà Ìpínlẹ̀ Zamfara, Dauda Lawal.
Ó jẹ́wọ́ pé ìjọba àpapọ̀ àti ti ìpínlẹ̀ ń lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun-ìní, wọ́n sì ń ṣètò àwọn ẹgbẹ́ ológun àjùmọ̀ṣiṣẹ́ láti mú kí ààbò dúró ṣinṣin ní agbègbè náà.Agbára nínú Ìlànà Ogun: Àwọn ọ̀daràn sábà máa ń lo àwọn ìbọn àgbà (heavy machine guns) àti àwọn ohun ìjà apanirun bíi ‘rocket-propelled grenades’, èyí tí agbára rẹ̀ ga ju ohun ìjà àwọn ọlọ́pàá agbègbè lọ lọ́nà jíjìn.Ìparun Ọrọ̀-ajé: Iye owó ìràpadà tí wọ́n máa ń béèrè sábà máa ń tó ọ̀pọ̀lọpọ̀ mílíọ̀nù Naira (èyí tí ó dọ́gba pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ mílíọ̀nù Kenyan Shillings), èyí sì ń fa òfò ńlá bá ọrọ̀-ajé àwọn àgbẹ̀ ní àwọn abúlé.Àìní Ààbò fún Àwọn Aráàlú: Zubairu tọ́ka sí i pé bótilẹ̀jẹ́pé iye àwọn ọ̀daràn náà kò pọ̀, agbára wọn láti ní ìṣàkóso lórí àwọn ohun ìjà tó lágbára gan-an fún wọn ní àǹfààní láti jọba lórí àwọn aráàlú tí ẹ̀rù ti bà.Àwọn Ààlà Òfin àti Ẹ̀tọ́ Ìjọba láti Lo Agbára OlógunBótilẹ̀jẹ́pé ó ti ké pe kí àwọn aráàlú ní ohun ìjà fún ààbò ara wọn, Zubairu ṣọ́ra gidigidi láti má sọ ọ́ ní ọ̀nà tí yóò fi hàn pé òun kò ní ìgbẹ́kẹ̀lé rárá nínú Ààrá Bola Tinubu tàbí Gómìnà Ìpínlẹ̀ Zamfara, Dauda Lawal. Ó jẹ́wọ́ pé ìjọba àpapọ̀ àti ti ìpínlẹ̀ ń lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun-èlò àti owó, wọ́n sì ń ṣètò àwọn ẹgbẹ́ ológun àjọṣepọ̀ láti mú àlàáfíà wá sí agbègbè náà.Ṣùgbọ́n, bí ilẹ̀ Ìpínlẹ̀ Zamfara ṣe tóbi tó, tí ó sì nira láti rìn, ó túmọ̀ sí pé àkókò tí àwọn ológun máa ń lò láti dé àwọn abúlé tó jìnnà sábà máa ń pẹ́ jù láti dènà ìpànìyàn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn. “Wọ́n ń ṣe gbogbo ohun tí wọ́n lè ṣe.
Ìdí nìyí tí ó fi ṣe pàtàkì kí àwọn aráàlú náà lè dáàbò bo ara wọn,” ni Zubairu sọ, ní títẹnumọ́ pé ṣíṣe àfikún ààbò láti ọ̀dọ̀ àwùjọ ti di ohun pàtàkì nínú ìlànà ààbò báyìí.Awọn Ipo ti o Jọra ni Awọn Agbegbe Oriṣiriṣi nipa Idaabobo nipasẹ Awọn AraaluAriyanjiyan lori gbigba awọn araalu laaye lati ni ohun-ija nitori ikuna ijọba ko waye ni Iwọ-oorun Afirika nikan. Ni orilẹ-ede Amẹrika, Atunṣe Keji si Ofin-alagbekalẹ (Second Amendment) fi idi ẹtọ lati ni ohun-ija mulẹ lati igba atijọ; awọn agbegbe igberiko ti ko le ni iraye si iranlọwọ iyara lati ọdọ awọn ọlọpaa maa n tọka si ẹtọ yii nigbagbogbo. Ni agbegbe ti o sunmọ wa, ni awọn agbegbe jijin ni apa Ariwa Rift ti Kenya—gẹgẹbi Baringo ati West Pokot—awọn agbegbe ti n sin ẹran ti pẹ ti wọn ti n wa awọn ohun-ija ti ko tọ si ofin lati awọn aala ti ko ni aabo to lagbara. Wọn n ṣe eyi lati daabobo awọn ẹran wọn lọwọ awọn ole ẹran ti o ni awọn ohun-ija ti o lagbara, ti wọn si n ṣiṣẹ ni ita iṣakoso ijọba aringbungbun ti o wa ni Nairobi.
Àṣẹ tí Zubairu pa láti ra àwọn ohun-ìjà láti ọwọ́ àwọn oníṣòwò àṣírí (black market) fi àwọn ènìyàn rẹ̀ sínú ipò tí ó le koko: kí wọ́n má ní ohun-ìjà kí wọ́n sì dojúkọ ikú tí ó dájú ní ọwọ́ àwọn ọ̀daràn, tàbí kí wọ́n ra ohun-ìjà ní ọ̀nà tí kò bófin mu kí wọ́n sì dojúkọ ewu ìjọba—èyí tí ó kùnà láti dáàbò bò wọ́n—láti fi wọ́n sẹ́wọ̀n tàbí fi wọ́n sùn-ún.
Nígbà tí ìjọba àpapọ̀ ní Abuja ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn ipa òṣèlú tí ó lè yọrí sí ìgbésẹ̀ aṣojú-òfin kan láti gba àwọn ènìyàn níyànjú láti máa kó ohun-ìjà jọ fún ààbò ara-ẹni, ipò tí ó wà nílẹ̀ ní Zamfara kò tíì yípadà rárá. Fún àwọn àgbẹ̀ àti oníṣòwò ní agbègbè Maru/Bungudu, ọ̀rọ̀ nípa bí wọ́n ṣe máa wà láàyè ti di ẹrù-iṣẹ́ ara-ẹni wọn pátápátá.
Leave a Reply