Ìròyìn fi hàn pé ní ọdún kan, àwọn èèyàn 7,825 ló jẹ́ olùfaragbá tí wọ́n jí gbé (kidnapping) ní Nàìjíríà, àwọn 1,142 sì pàdánù ẹ̀mí wọn, nígbà tí wọ́n san owó ìtúsílẹ̀ tó tó bíi bílíọ̀nù 7.8 náírà.

Nàìjíríà ní àkọsílẹ̀ àwọn tí wọ́n jí gbé tó 7,825, ikú 1,142, àti owó ìtúsílẹ̀ tó tó bíi bílíọ̀nù N7.8 tí wọ́n san láàrin ọdún kan.

Ìròyìn àwọn tí wọ́n jí gbé ní Oṣù Kẹjọ Ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n 27, Ọdún 2026

Ìròyìn Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn náà ṣe ṣàlàyé rẹ̀, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú jíjí ènìyàn gbé jẹ́ “àwọn iṣẹ́ àwọn agbófinró láti kojú àwọn ajínigbé,” èyí tí ó “fa ikú àwọn ènìyàn tí kò dín ní 1,142.”Láàrin oṣù Keje ọdún 2025 sí oṣù Kẹfà ọdún 2026, Nàìjíríà ní àkọsílẹ̀ àwọn ènìyàn 7,825 tí wọ́n jí gbé nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ jíjí ènìyàn gbé àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú rẹ̀ tó tó 1,713; èyí wá láti inú ìròyìn ọdọọdún ti SBM Intelligence lórí ọ̀rọ̀ ọrọ̀-ajé nípa iṣẹ́ jíjí ènìyàn gbé ní Nàìjíríà.

Ìròyìn náà sọ pé “láàrin oṣù Keje ọdún 2025 sí oṣù Kẹfà ọdún 2026, àwọn ènìyàn tí kò dín ní 7,825 ni wọ́n jí gbé nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ jíjí ènìyàn gbé 1,411 àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú rẹ̀ 302, tí wọ́n sì jẹ́ 1,713 lápapọ̀.

“Ìròyìn náà ṣàlàyé pé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú jíjí ènìyàn gbé jẹ́ “àwọn iṣẹ́ àwọn agbára ààbò láti kojú àwọn ajínigbé,” èyí tí ó “fa ikú ó kéré tán àwọn ènìyàn 1,142.”Iye owó tí ó wà nínú wàhálà yìí pọ̀ gan-an. Láàárín àkókò kan náà, àwọn ajínigbé àti àwọn ẹgbẹ́ tí wọ́n jọ ń ṣiṣẹ́ pọ̀ béèrè fún bílíọ̀nù náírà 22.856 (èyí tí ìròyìn náà sọ pé ó dọ́gba pẹ̀lú mílíọ̀nù dọ́là 16.75), wọ́n sì gba bílíọ̀nù náírà 7.779 (tàbí mílíọ̀nù dọ́là 5.7) gẹ́gẹ́ bí owó ìràpadà; èyí fi hàn pé ìpín 34 nínú ọgọ́rùn-ún ni wọ́n lè gbà nínú iye tí wọ́n béèrè fún.ìròyìnÌròyìn náà tẹnu mọ́ ọn pé ìyára àti ewu ikú tó wà nínú wàhálà yìí ti pọ̀ sí i gidigidi ní ìfiwéra pẹ̀lú àkókò tẹ́lẹ̀, nígbà tí wọ́n jí ènìyàn 4,722 gbé nínú ìṣẹ̀lẹ̀ 997, tí wọ́n sì pa 762 nínú wọn, nígbà tí ìpín owó tí wọ́n lè gbà jẹ́ ìpín 5.35 nínú ọgọ́rùn-ún péré.

Iye owó tí wọ́n san ti ju ìlọ́po mẹ́ta lọ, nígbà tí iye owó tí wọ́n béèrè fún ti dínkù; ìyàtọ̀ yìí ni ìròyìn náà ṣàlàyé pé “a ó ṣe àlàyé rẹ̀ ní apá kan nínú ìròyìn yìí.””Ní àròpọ̀, ọdún yìí kì í ṣe ọ̀rọ̀ láàárín ẹni tí ó ní ọjà láti tà àti ẹni tí ó fẹ́ ra ọjà náà pẹ̀lú ìfẹ́ ọkàn nìkan, ṣùgbọ́n ó tún kan ẹni tí ó ń ra ọjà náà tí kò sì ní ìbànújẹ́ kankan fún ohun tí ó ń ṣe,” ni ìròyìn náà sọ.

Àlàyé nípa àwọn agbègbè fi hàn pé ìpínlẹ̀ Zamfara ló wà ní ipò iwájú ní orílẹ̀-èdè yìí ní ti iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àti iye àwọn tí wọ́n jí gbé; wọ́n ṣe àkọsílẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ jíjí ènìyàn gbé 236 (èyí tí ó jẹ́ ìpín 16.74 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo èyí tí ó ṣẹlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè náà) àti pé wọ́n jí ènìyàn 1,921 gbé (èyí tí ó jẹ́ ìpín 24.55 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo èyí tí ó ṣẹlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè náà).”Zamfara ló wà ní ipò iwájú ní ti iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ jíjí ènìyàn gbé (236) àti iye àwọn ènìyàn tí wọ́n jí gbé lápapọ̀ (1,921),” ni ìròyìn náà sọ.Ìpínlẹ̀ Katsina ló tẹ̀lé eIye owo ti wọn san ti pọ̀ ju ìlọ́po mẹ́ta lọ, nígbà tí iye tí wọn kọ́kọ́ béèrè fún ti dínkù; ìyàtọ̀ yìí ni ìròyìn náà ṣàlàyé pé yóò wá ní apá kan nínú ìròyìn náà fún àlàyé síwájú sí i.

“Ní àkópọ̀, ọdún yìí kì í ṣe ọ̀rọ̀ láàrin ẹni tí ó ní ọjà láti tà àti olùràńtí tí ó fẹ́ ra nìkan, ṣùgbọ́n ó tún kan olùràńtí tí kò ní ìbànújẹ́ rárá,” ni ìròyìn náà sọ.Àlàyé nípa àwọn agbègbè fi hàn pé ìpínlẹ̀ Zamfara ló wà ní ipò iwájú ní orílẹ̀-èdè yìí ní ti iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àti iye àwọn tí wọ́n jí gbé; wọ́n gba àkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ jíjí ènìyàn gbé tí ó tó 236 (èyí tí ó jẹ́ ìpín 16.74 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo èyí tí ó ṣẹlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè náà) àti àwọn ènìyàn 1,921 tí wọ́n jí gbé (èyí tí ó jẹ́ ìpín 24.55 nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo àwọn tí wọ́n jí gbé ní orílẹ̀-èdè náà).

“Zamfara ló wà ní ipò iwájú ní ti iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ jíjí ènìyàn gbé (236) àti àpapọ̀ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n jí gbé (1,921),” ni ìròyìn náà sọ.Ìpínlẹ̀ Katsina ló tẹ̀lé e pẹ̀lú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ 187, ṣùgbọ́n iye àwọn tí wọ́n jí gbé kéré sí ti Zamfara, níwọ̀n bí ó jẹ́ pé ènìyàn 559 ni wọ́n jí gbé níbẹ̀; ìròyìn náà sì sọ pé èyí jẹ́ nítorí ipa rere tí àwọn ẹgbẹ́ olùṣọ́ ààbò àdúgbò (vigilante groups) tí ìjọba ìpínlẹ̀ ń ṣètìlẹ́yìn fún ń kó.Iwe naa ṣalaye pe “awọn ẹgbẹ agbofinro agbegbe ti ijọba ipinlẹ n ṣe atilẹyin fun—paapaa julọ ẹgbẹ Katsina State Community Security Watch Corps—ti ṣe daradara ju ẹgbẹ Zamfara Community Protection Guards lọ ni didojukọ awọn ajinigbe.

“Ipinlẹ Sokoto ni o ni awọn iṣẹlẹ 179 pẹlu awọn eniyan 1,157 ti wọn ji gbe; eyi si jẹ nitori “wiwọle ọpọlọpọ awọn ẹgbẹ oriṣiriṣi wa si agbegbe naa—awọn ọlọsà, awọn ẹgbẹ kekere ti awọn ajinigbe, ati pataki julọ, ẹgbẹ onija ẹsin Islam ti a mọ si Lakurawa.”Ipinlẹ Kaduna wa ni ipo kẹrin pẹlu awọn iṣẹlẹ 134 ati awọn olufaragba 814.Iyatọ nla wa laarin ariwa ati guusu orilẹ-ede Naijiria.

Ariwa ni o ni awọn olufaragba 7,334, eyi ti o jẹ ida 94 ninu ọgọrun-un ti apapọ iye ti gbogbo orilẹ-ede, nigba ti guusu ni awọn olufaragba 491 nikan, tabi ida 6.3 ninu ọgọrun-un.Iroyin naa sọ pe “Ariwa ni o ni ida 93.7 ninu ọgọrun-un ti gbogbo awọn eniyan ti wọn ji gbe, nigba ti ipin ti guusu ti dinku si ida 6.3 ninu ọgọrun-un nikan.”Nipa ọrọ owo irapada, agbegbe Ariwa-ila-oorun ni o san owo ti o pọ julọ—paapaa nitori ọrọ owo irapada ti Ngoshe—pẹlu iwọn sisan ti o jẹ ida 85.7 ninu ọgọrun-un, eyi ti o ga julọ ni orilẹ-ede naa.Ni idakeji, agbegbe Guusu-ila-oorun ni o ni iwọn sisan ti o kere julọ ti ida 1.3 ninu ọgọrun-un, nigba ti agbegbe Guusu-guusu dara ju iyẹn lọ diẹ pẹlu ida 1.8 ninu ọgọrun-un.

Iroyin naa ṣalaye idi ti iyatọ fi maa n wa nigbagbogbo laarin iye owo ti wọn beere fun ati iye owo ti wọn san gangan, o si tọka si pe “iyatọ nla maa n wa laarin iye owo ti wọn beere ati eyi ti wọn san nitori awọn idi kan.

“Ọna ti wọn fi n gba alaye naa n gbasilẹ “iye owo akọkọ ti wọn beere ni kete ti awọn ajinigbe ba kan si awọn ẹbi awọn olufaragba,” ati pe “ni ọpọlọpọ igba, iye owo akọkọ yii maa n ga ju, ṣugbọn wọn a si dinku rẹ si iye ti awọn ẹgbẹ mejeeji le gba, da lori ipo igbe-aye ati ọrọ-aje awọn olufaragba naa.”Awọn idi miiran pẹlu pe “awọn iṣẹlẹ ti o yatọ patapata si iyokù le yi aworan gbogbogbo ti ọrọ naa pada” ati “idinku ninu owo tabi ohun-ini, eyi ti o maa n mu ki awọn olufaragba fi ounjẹ ati awọn nkan miiran kun owo irapada lati le rii daju pe wọn tu awọn ti wọn ji gbe naa silẹ.

“O kere tan, awọn eniyan 1,142 ni wọn pa lakoko yii; ninu wọn, awọn ara ilu lasan jẹ 895 (tabi ida 78.3 ninu ọgọrun-un ti apapọ iye naa), nigba ti wọn pa awọn ajinigbe 179, awọn oṣiṣẹ aabo 68 si padanu ẹmi wọn. Ìròyìn náà tọ́ka sí i pé “jíjí ènìyàn gbé fún owó ìràpadà ṣì jẹ́ iṣẹ́ tó léwu tó sì lè fa ikú fún gbogbo àwọn tó kópa nínú rẹ̀.

“Nínú àkókò tó ṣáájú èyí, wọ́n jí ènìyàn 4,722 gbé, wọ́n pa 762, wọ́n béèrè fún owó tó tó bilíọ̀nù mẹ́rindínláàádọ́ta (N48 billion), wọ́n sì san bilíọ̀nù méjì àti àádọ́ta-ó-lé-mẹ́fà-mílíọ̀nù (N2.56 billion) gẹ́gẹ́ bí owó ìràpadà—èyí tí ó jẹ́ ìpín 5.35 nínú ọgọ́rùn-ún iye tí wọ́n béèrè fún. Èyí túmọ̀ sí pé àkókò yìí ti rí ìlọsókè tó tó ìpín 66 nínú ọgọ́rùn-ún nínú iye àwọn tí wọ́n jí gbé, ìlọsókè tó tó ìpín 50 nínú ọgọ́rùn-ún nínú iye àwọn tí wọ́n pa, owó ìràpadà tí ó ti ju ìlọ́po mẹ́ta iye ti tẹ́lẹ̀ lọ, àti ìpín owó tí wọ́n gbà tí ó ti pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́fà ju ti tẹ́lẹ̀ lọ.